Ders Genel Bilgileri

Ders Kodu AKTS T+U+L Kredi Ders Türü CTL14104 5 3+0 3 Zorunlu Ders Linki (Türkçe) : Kopyala Ders Linki (İngilizce) : Kopyala Dersin Dili Türkçe Dersin Düzeyi Lisans Öğretim Türü Örgün Öğretim Dersin Türü Zorunlu Dersin Amacı Bu ders, Türkçenin yapısal özelliklerini, biçimbirimsel işleyişini ve kelime yapım süreçlerini teorik ve uygulamalı olarak incelemeyi amaçlar. Öğrencilerin modern dilbilim yöntemleriyle Türkçenin eklemeli yapısını analiz etme becerisi kazanması ve bilimsel bir bakış açısıyla biçim bilgisi sorunlarını çözümlemesi hedeflenmektedir. Dersin İçeriği Bu ders kapsamında Türkçenin biçimbirimsel yapısı, kök ve gövde kavramları ile kelime türlerinin anlamsal, biçimsel ve söz dizimsel özellikleri teorik ve uygulamalı olarak incelenmektedir.Türkçedeki yapım ve çekim eklerinin işlevleri, isim ve fiil çekim kategorileri ile zaman, görünüş ve kip yapıları modern dilbilim yöntemleriyle analiz edilmektedir.Kelime türetme süreçleri, fiil çatıları ve fiilimsiler üzerinden Türkçenin eklemeli yapısının işleyişi ve kelime yapım yöntemleri detaylandırılmaktadır. Dersin Ön Koşulları Dersin ön koşulu bulunmamaktadır. Dersin Koordinatörü Prof. Dr. Abdulkadir ATICI Dersi Verenler Prof. Dr. Abdulkadir ATICI Dersin Yardımcıları Dr. Öğr. Üyesi Meryem HAMİŞOĞLU Staj Durumu Yok

Dersin Kaynakları

Kaynaklar BANGUOĞLU, Tahsin; Türkçenin Grameri, Ankara, 2000. ERGİN, Muharrem; Türk Dil Bilgisi, İstanbul, 2000. GEMALMAZ, Efrasiyap; Standart Türkiye Türkçesi (STT)nin Formanlarının Değerleri ve Bu Değerlerin İhtiyaç Halinde Tekamülüne Muhtemel Tesirleri, Erzurum, 1982. HACIMEMİNOĞLU, Necmettin; Türk Dilinde Yapı Bakımından Fiiller, Ankara, 1992. KORKMAZ, Zeynep; Türkiye Türkçesi Grameri, Ankara, 2003. TURAN, Zikri; Türkçenin Yapım ve Çekim Düzeninde Yer Alan Eklerin Sınıflandırılması Nasıl Olmalıdır?, 4. Uluslar Arası Türk Dili Kurultayı Bildirileri, Ankara, 2007, s. 1835-1844. TURAN, Zikri; Türkçede Basit/Birleşik Çekim Ayırımıyla Sembolleşen Fiil Çekiminin Problemleri, Journal of Turkish Studies, Harvard Univ.,2006, S.330/III., s. 279-292. TURAN, Zikri; Cümlenin Yapısı İle İlişkilendirilen Basit ve Birleşik Kavramları Üzerine, Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi, S.8, Sivas 1999, s. 299-311. TURAN, Zikri; Gösterme Sıfat Fiili, A. B. Ercilasun Armağanı., Ankara, 2008, s.235-244. TURAN, Notlar TUNA,Osman Nedim; Türk Dilbilgisi, Malatya, 1986. Döküman Nurettin Demir, Emine Yılmaz, (2020), Türkçe Biçim Bilgisi, Açıköğretim Fakültesi Yayınları Ödev Ders sunumları, makaleler

Ders Yapısı

Matematik ve Temel Bilimler % 0 Mühendislik Bilimleri % 0 Mühendislik Tasarımı % 0 Sosyal Bilimler % 100 Eğitim Bilimleri % 0 Fen Bilimleri % 0 Sağlık Bilimleri % 0 Alan Bilgisi % 0

Değerlendirme Ölçütleri Yarı Yıl Çalışmaları Sayısı Katkı Ara Sınav 1 % 40 Kısa Sınav 0 % 0 Ödev 0 % 0 Devam 0 % 0 Uygulama 0 % 0 Proje 0 % 0 Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60 Arazi Çalışması 0 % 0 Atölye Çalışması 0 % 0 Laboratuvar 0 % 0 Sunum/Seminer Hazırlama 0 % 0 Toplam 2 % 100

AKTS Hesaplama İçeriği Etkinlik Sayısı Süresi (Saat) Toplam İş Yükü Ders Süresi 14 3 42 Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 8 112 Ödevler 0 0 0 Ara Sınavlar 1 1 1 Yarıyıl Sonu Sınavı 1 1 1 Kısa Sınav 0 0 0   156 | AKTS Kredisi : 5

Ders Konuları

Hafta Konu Öğretim Yöntem ve Teknikleri Döküman 1 Tanışma, ders izlencesinin sunulması, dersin amaçları, öğrenme kazanımları ve öğrencilerin dersten beklentilerinin paylaşılması. Anlatım, Tartışma, Soru-Cevap Ders izlencesinin incelenmesi; Ders İzlencesi 2 Biçim Bilgisine Giriş: Biçimbirim, kök ve gövde kavramları; Türkçede kelime yapım yöntemleri (birleştirme, kopyalama, kısaltma vb.). Anlatım, Beyin Fırtınası, Uygulama Biçimbirim ve kök kavramları üzerine ön okuma; Temel Kavramlar Dokümanı 3 Kelime Türleri - I: İsim, sıfat, zarf ve zamirlerin anlamsal, biçimsel ve söz dizimsel ölçütlere göre sınıflandırılması. Anlatım, Karşılaştırmalı Analiz Kelime türleri sınıflandırma tabloları; İsim Soylu Kelimeler Metni 4 Kelime Türleri - II: Fiillerin temel özellikleri ve diğer kelime türlerinden ayrılan yönleri. Anlatım, Tartışma, Uygulama Fiil yapısı ve türleri üzerine çalışma; Fiil İnceleme Rehberi 5 Türkçede Ekler ve Yardımcı Sesler: Eklerin genel özellikleri (son ek olma, değişkenlik, işleklik) ve yardımcı seslerin işlevleri. Anlatım, Gösterip Yaptırma Eklerin yapısal özellikleri dokümanı; Ekler ve Yardımcı Sesler Tablosu 6 Yapım ve Çekim Ekleri: Ek kategorilerinin karşılaştırılması ve aralarındaki temel işlevsel farklar. Anlatım, Karşılaştırmalı Analiz Yapım ve çekim ekleri listesi; Karşılaştırma Föyü 7 İsim Çekimi: İsim soylu kelimelerde kişi, çokluk, iyelik ve durum eklerinin kullanımı ve işlevleri. Anlatım, Uygulama, Örnekleme İsim çekim ekleri örnekleri; İsim Çekimi Çalışma Kağıdı 8 Ara sınav Sınav / Değerlendirme İlk 7 haftanın konu tekrarı; Vize Hazırlık Notları 9 Fiil Çekimi: Zaman, görünüş ve kip kategorilerinin tanımlanması; fiil çekiminde temel kavramlar. Anlatım, Tartışma, Analiz Fiil çekim kategorileri dokümanı; Fiil Çekimi Şeması 10 Zaman ve Kip Yapıları: Mutlak ve göreceli zaman farkları, birleşik çekimli yapıların incelenmesi. Anlatım, Uygulama, Soru-Cevap Zaman ve kip farkları metni; Birleşik Çekim Örnekleri 11 Sözlüksel Kelime Yapımı - I: İsimden isim ve isimden fiil yapım ekleri ile kelime türetme süreçleri. Anlatım, Grup Çalışması İsimden türetme ekleri listesi; Kelime Türetme Atölyesi 12 Sözlüksel Kelime Yapımı - II: Fiilden isim yapım ekleri ve bu eklerin kelime anlamı üzerindeki semantik etkileri. Anlatım, Beyin Fırtınası Fiilden isim yapım ekleri dokümanı; Semantik Analiz Formu 13 Fiil Çatıları: Fiilden fiil yapım ekleri; dönüşlü, işteş, ettirgen ve edilgen çatıların biçim-söz dizimsel analizi. Anlatım, Uygulama, Tartışma Çatı ekleri ve işlevleri metni; Fiil Çatıları Analiz Tablosu 14 Sözdizimsel Kelime Yapımı (Fiilimsiler): İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil eklerinin yapısal özellikleri ve cümledeki rolleri. Anlatım, Metin Analizi Anlatım, Metin Analizi 15 Genel Değerlendirme: Dönem boyunca işlenen konuların özeti, genel tekrar ve öğrenci sorularının yanıtlanması. Genel Değerlendirme ve Final Hazırlığı Dönem sonu soru-cevap 16 Final Sınavı Sınav / Değerlendirme Sınav / Değerlendirme

Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:

# Açıklama 1 Biçimbirim, kök ve gövde kavramlarını tanımlayarak, Türkçede kelime yapım yollarını (birleştirme, kopyalama, kısaltma vb.) örneklendirebilme. 2 İsim, sıfat, zarf, zamir ve fiil gibi kelime türlerini anlamsal, biçimsel ve söz dizimsel ölçütlere göre birbirinden ayırt edebilme. 3 Türkçedeki eklerin genel özelliklerini (son ek olma, değişkenlik, işleklik vb.) açıklayarak, yapım ve çekim ekleri arasındaki temel farkları analiz edebilme 4 İsim soylu kelimelerin çekiminde kullanılan kişi, çokluk, iyelik ve durum eklerinin işlevlerini ve cümle ögeleriyle olan ilişkisini kavrayabilme. 5 Türkçede zaman, görünüş ve kip kategorilerini tanımlayarak; mutlak-göreceli zaman farkını ve birleşik çekimli yapıları açıklayabilme. 6 İsimden isim, isimden fiil ve fiilden isim yapım eklerini kullanarak yeni kelimeler türetebilme ve bu eklerin kelime anlamı üzerindeki etkilerini değerlendirebilme. 7 Fiilden fiil yapım eklerini ve çatı eklerini (dönüşlü, işteş, ettirgen, edilgen) biçim-söz dizimsel özellikleri açısından analiz edebilme. 8 İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil eklerinin yapısal özelliklerini belirleyerek, bu eklerin cümle yapısındaki (basit/birleşik cümle) rollerini tartışabilme.

Dersin Program Çıktılarına Katkısı

P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 Ö1 5 4 4 4 5 4 5 4 1 1 4 4 4 Ö2 4 4 4 4 4 4 4 4 1 1 5 4 4 Ö3 4 4 4 4 4 4 4 4 1 1 4 4 4 Ö4 5 5 4 5 4 4 5 4 1 1 4 4 4 Ö5 4 4 5 4 5 4 4 4 1 1 4 4 4 Ö6 4 4 4 4 4 4 4 4 1 1 4 4 4 Ö7 4 3 4 4 5 3 4 4 1 1 4 3 4 Ö8 3 4 4 5 4 4 4 4 1 1 3 4 4

Katkı Düzeyi: 0:Yok     1:Çok Düşük     2:Düşük     3:Orta     4:Yüksek     5:Çok Yüksek