Ders Genel Bilgileri

Ders Kodu AKTS T+U+L Kredi Ders Türü TAR24834 6 3 3 Seçmeli Ders Linki (Türkçe) : Kopyala Ders Linki (İngilizce) : Kopyala Dersin Dili Türkçe Dersin Düzeyi Doktora Öğretim Türü Örgün Öğretim Dersin Türü Seçmeli Dersin Amacı -Osmanlı ilmiyesinin yapılanma ve teşkilatını, klasik dönemde (1450-1600) geçirdiği oluşum, gelişim ve stabilizasyon süreçleri bağlamında değerlendirmek; ilmiyenin mensupları olan ulemanın devletle münasebetlerinin dönüşümünü anlamak Dersin İçeriği -Kuruluş döneminde Osmanlı topraklarında tesis edilen medreseler ve bu medreselerde ders veren başlıca müderrisler; Fatih Sultan Mehmed döneminde ilmiyenin teşekkülü konusundaki gelişmeler; Sahn-ı Semân ve Süleymaniye medreselerinin tesis edilmelerinin ilmiye teşkilatlanmasına etkileri; 16. yüzyılda ilmiyede resmi hiyerarşinin teşekkülü; eğitim (tedris), yargı (kaza) ve fetvâ kollarında mesleki ilerleme yolları ve bu konulara dair örnekler dersin ihtiva ettiği konular arasındadır. Dersin Ön Koşulları - Dersin Koordinatörü -Prof. Dr. Faruk DOĞAN Dersi Verenler -Doç. Dr. Yahya KOÇ Dersin Yardımcıları - Staj Durumu Yok

Dersin Kaynakları

Kaynaklar -- A. Adnan Adıvar, Osmanlı Türklerinde İlim, Remzi Yayınevi, İstanbul 1982. -Abdurrahman Atçıl, Erken Modern Osmanlı İmparatorluğu’nda Alimler ve Sultanlar, Klasik Yayınları, İstanbul 2019.-Colin Imber, Şeriatla Kanun Arasında Ebussuûd Efendi, Ketebe Yayınları, İstanbul 2022. -Ekmeleddin İhsanoğlu, Medreseler neydi, ne değildi? Osmanlılarda Akli İlimlerin Eğitimi ve Modern Bilimlerin Girişi, Kronik Yayınları, İstanbul 2019.- İ. H. Uzunçarşılı, Osmanlı Devleti’nin İlmiye Teşkilatı, TTK Yayınları, Ankara 2014.-Khaled Rouayheb, 17. Yüzyılda İslam Entelektüel Tarihi Osmanlı İmparatorluğu’nda ve Mağrip’te İlmî Akımlar, Klasik Yayınları, İstanbul 2023.- Madeline C. Zilfi, Osmanlı Uleması, Birleşik Yayınları, İstanbul 2008. Notlar -- Mehmed İpşirli, Osmanlı İlmiyesi, Kronik Yayınları, İstanbul 2021. - Mefail Hızlı, “Anadolu’daki Osmanlı Medreseleri: Bir İcmal”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Cilt 2, Sayı 4, 2004, 371-409. Döküman - Ödev -

Ders Yapısı

Matematik ve Temel Bilimler % 0 Mühendislik Bilimleri % 0 Mühendislik Tasarımı % 0 Sosyal Bilimler % 100 Eğitim Bilimleri % 0 Fen Bilimleri % 0 Sağlık Bilimleri % 0 Alan Bilgisi % 0

Değerlendirme Ölçütleri Yarı Yıl Çalışmaları Sayısı Katkı Ara Sınav 1 % 30 Kısa Sınav 0 % 0 Ödev 1 % 30 Devam 0 % 0 Uygulama 0 % 0 Proje 0 % 0 Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 40 Arazi Çalışması 0 % 0 Atölye Çalışması 0 % 0 Laboratuvar 0 % 0 Sunum/Seminer Hazırlama 0 % 0 Toplam 3 % 100

AKTS Hesaplama İçeriği Etkinlik Sayısı Süresi (Saat) Toplam İş Yükü Ders Süresi 14 3 42 Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 7 98 Ödevler 1 30 30 Ara Sınavlar 1 2 2 Yarıyıl Sonu Sınavı 1 2 2 Kısa Sınav 0 0 0   174 | AKTS Kredisi : 6

Ders Konuları

Hafta Konu Öğretim Yöntem ve Teknikleri Döküman 1 Kuruluş Döneminde Osmanlı ülkesinde medrese ve ulema Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 2 II. Murad dönemi kültür hayatı ve ilmiye teşkilatı Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 3 Fatih Sultan Mehmed döneminde İstanbul’da ilim çevreleri ve Sahn-ı Seman Medreseleri Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 4 Fatih’in İmparatorluk şemasında ilmiyenin yeri Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 5 İstanbul Kadılığı ve Kazaskerlikler Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 6 II. Bayezid dönemi ilmiyesi ve uleması Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 7 Yavuz Sultan Selim dönemi ilmiyesi ve uleması Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 8 Vize Konu anlatımı, tartışma Konu anlatımı, tartışma 9 Kanuni Sultan Süleyman ve Süleymaniye Medreselerinin tesisi Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 10 Süleymaniye Medreseleri sonrası ilmiye: teşkilat ve hiyerarşi Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 11 İlmiyede meslekî ayrışma: kazâ, fetvâ ve tedris Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 12 Kazanın ve fetvanın başı Ebussuûd Efendi’nin (ö. 1574) kariyeri Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 13 “Keşf-i kadim” bir Osmanlı alimi: Taşköprîzâde Ahmed Efendi (ö.1571) ve kariyeri Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 14 16. yüzyılda Ulema Aileleri ve İlmiye Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 15 15. ve 16. yüzyıllarda Osmanlı ilmiyesinin ekonomisi: kaynaklar, gelirler ve giderler Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar 16 Final Sınavı Konu anlatımı, tartışma Ders kaynaklarından okumalar

Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:

# Açıklama 1 Kuruluş döneminde Osmanlı ilmiyesinin mahiyetini kavrar. 2 Fatih Sultan Mehmed ve Sahn-ı Semân Medreselerinin ilmiye tarihindeki yeri ve önemini öğrenir. 3 Süleymaniye Medreseleriyle birlikte ilmiye teşkilatının değişen yapılanmasını kavrar. 4 İlmiyede 16. yüzyılda belirginleşen eğitim (tedris), yargı (kaza) ve fetva kollarının ortaya çıkış ve gelişim süreçlerini kavrar. 5 Tarihsel süreçte Osmanlı ilmiye teşkilatına tesir eden siyasi ve ekonomik kaynaklar ve unsurlar hakkında bilgi sahibi olur.

Dersin Program Çıktılarına Katkısı

P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 Ö1 5 4 4 4 3 3 5 4 5 4 5 4 Ö2 4 5 4 4 3 3 4 4 4 4 5 5 Ö3 4 4 4 5 3 3 4 5 4 5 4 5 Ö4 5 5 5 4 3 3 5 5 5 4 4 4 Ö5 4 4 4 4 3 3 5 4 5 4 5 4

Katkı Düzeyi: 0:Yok     1:Çok Düşük     2:Düşük     3:Orta     4:Yüksek     5:Çok Yüksek